Ervaringen en tips

Streven naar boven- en ondergrondse biodiversiteit

Maatschap Klein-Swormink – Stegeman is een akkerbouwbedrijf van 54 hectare met een 1-op-6-bouwplan met graan, uien, bieten en aardappelen. 50% van het bouwplan bestaat uit graan. Wim is al een aantal jaren bezig met natuurbeheer op zijn bedrijf. Naast het bedrijf is hij zelfstandig adviseur op het gebied van biodiversiteit en duurzaamheid, waarbij vooral de verbinding wordt gemaakt tussen beleid en praktijk en tussen onderzoek en praktijk. Zo is hij coördinator van het Flevolands Agrarisch Collectief (FAC).

Van akkerranden naar duurzaam bodembeheer

Wim beschouwt zichzelf als ‘bodemboer’. Hij doet in principe alles wat in het belang is van de bodem. Hij probeert de bodem in zijn kracht te zetten door niet meer te ploegen, een vorm van conserverende akkerbouw met als doel dat het bodemleven beter bijdraagt aan de voeding en weerbaarheid van de gewassen. Het gebruik van kunstmest is daardoor aanzienlijk verlaagd.

Van akkerranden naar duurzaam bodembeheer

Wim heeft samen met zijn vrouw, Marga Klein Swormink, het bedrijf van haar ouders voortgezet. ‘Bij de start hebben we drie pijlers geformuleerd: economie, duurzaamheid en biodiversiteit. In eerste instantie ging er veel aandacht uit naar de bodem en dat is gebleven. Daarnaast is de pijler biodiversiteit verder vorm gegeven en dat begon met akkerranden. De combinatie van conserverende akkerbouw en de aanwezigheid van meerjarige onkruiden en de overgang naar biologisch (sinds 2016) was reden om een deel van de randen voorlopig te beëindigen. Aan één kant neemt de berm de functie van de randen over’. Met collega’s in de buurt heeft hij nu een strook van 4 kilometer aaneengesloten akkerranden ingericht. De afgelopen zes jaar had hij een wintervoedselveld voor vogels. Vanaf 2017 zal er vijf jaar een vogelakker zijn. Dit doen Wim en Marga samen met de buren in een cluster agrarisch natuurbeheer met brede akkerranden, vogelakkers en wintervoedselvelden. Wim is sinds 2006 betrokken geweest bij het doorontwikkelen van Stichting Veldleeuwerik, een initiatief voor duurzame akkerbouw. Hij vindt het belangrijk dat boeren met dit initiatief aan de buitenwereld laten zien dat ze duurzaam bezig zijn.

‘Systeemboeren’ heeft de toekomst

Wims manier van ‘systeemboeren’ vraagt een andere denkwijze en een andere manier van boeren; daar kunnen of willen lang niet alle boeren in mee. Maar Wim is ervan overtuigd dat er een aantal voordelen aan zitten, zoals betere waterinfiltratie en beschikbaarheid van mineralen, betere draagkracht en geringer brandstofgebruik. Het maken van een zaai- en pootbed in het voorjaar is wel moeilijker. Qua fysieke opbrengsten van de gewassen denkt hij dat tarwe en bieten zeker hetzelfde opbrengen in zijn systeem. Bij aardappelen ook en bij uien is dat wellicht wat lager. In een jaar als 2016 met meer structuurproblemen was dat zeker niet zo.

  • Wim Stegeman
  • Lelystad
  • Akker- en tuinbouw
  • 54 hectare met een 1-op-6-bouwplan met graan, uien, bieten en aardappelen
  • Akkerbouw
Lelystad, Netherlands